Jakość zarządzania

W modelu PCM (Process Cost Model, PCM) zaproponowanym przez P. Crosby’ego, dla wszystkich składowych każdego procesu (pracownicy, wyposażenie, materiały, otoczenie) identyfikowane są koszty, które następnie są klasyfikowane jako koszty zgodności lub niezgodności. Koszty zgodności są definiowane jako najniższe możliwe koszty, które muszą być poniesione dla w pełni skutecznej realizacji procesu (zgodnie ze specyfikacją). Natomiast koszty niezgodności są efektem wszelkich przejawów nieefektywności wykorzystania zasobów, błędów przetwarzania, strat.

Model PAF opiera się na podziale kosztów jakości na trzy grupy: koszty prewencji, badań i oceny oraz wadliwości. Jest on najbardziej rozpowszechniony w literaturze. Uwzględnia on koszty związane bezpośrednio z funkcją jakości (np. funkcjonowanie działu jakości, koszty szkoleń), związane pośrednio (np. wydatki innych działów, które mają związek z jakością), koszty zwiększonej produkcji spowodowanej przewidywanym wystąpieniem braków, zezłomowanych materiałów, powtarzanych działań, poszukiwania rozwiązań dla problemów jakości [BS 6143-2 1990, s. 3-4].

Idea kosztów jakości została po raz pierwszy przedstawiona przez J.M. Jurana w 1951 r. Zdefiniował on koszty jakości jako wszystkie koszty, których organizacja nie ponosiłaby, gdyby nie było braków [J.M. Juran, A.B. Godfrey 1999, s. 8.2]. Ekonomiczna ocena jakości miała być uzupełnieniem dla metod statystycznych. Okazała się dobrym narzędziem wspomagającym podejmowanie decyzji przez kierownictwo, ponieważ prezentowała wyniki w wartościach pieniężnych, była więc kompatybilna z metodami oceny ekonomicznej stosowanymi w tym obszarze.

Polityka, którą przedsiębiorstwo przyjmuje w kwestii jakości produktów, stanowi dla niego jeden z podstawowych czynników decydujących o sukcesie na rynku [E. Skrzypek 2000, s. 188]. Współcześnie przedsiębiorstwa stosujące zaawansowane metody zarządzania oraz nowoczesne technologie wytwarzania są w stanie określić i uzyskać optymalny, uzasadniony ekonomicznie poziom jakości [D. Mendez, R. Narasimhan 2006, s. 50].

Koncepcje zarządzania jakością zostały pierwotnie sformułowane przez praktyków, m.in. W. Edwardsa Deminga, J. Jurana, K. Ishikawę, P. Crosby’ego. Typowe dla ujęcia praktycznego jest definiowanie poprzez wskazywanie kroków, etapów, metod i narzędzi mających bezpośrednie zastosowanie. Dlatego dopiero w latach 80., gdy podjęto próby umieszczenia zarządzania jakością w teorii nauk o zarządzaniu, opracowane zostały pierwsze definicje. W tym okresie funkcjonowały różne sposoby postrzegania zarządzania jakością przez praktyków i uczonych, co uniemożliwiło opracowanie jednego spójnego ujęcia [J.R.